Da li je CIN 3 rak? – Objašnjenje najteže prekancerozne lezije (CIN III / HSIL)
CIN 3 (HSIL) nije rak, već najviši stepen prekancerozne promene na grliću materice koja nastaje zbog infekcije HPV-om visokog rizika.
Ova promena zahvata čitavu debljinu epitela, ali ne probija bazalnu membranu, što znači da se još uvek ne radi o invazivnom karcinomu.
Bez lečenja, CIN 3 ima visok rizik da pređe u rak grlića materice, zbog čega se smatra stanjem koje zahteva obaveznu i pravovremenu intervenciju.
CIN 3 dijagnoza – kako se otkriva?
Dijagnoza CIN 3 se postavlja kombinacijom:
- PAPA testa koji ukazuje na HSIL nalaz
- Kolposkopskog pregleda
- Ciljane biopsije grlića materice
- p16/Ki-67 imunohistohemije (po potrebi)
HSIL (High-grade squamous intraepithelial lesion) i CIN 3 su gotovo sinonimi u svakodnevnoj praksi.
CIN 3 lečenje – standardni pristupi
Najčešći oblici lečenja CIN 3 / HSIL su:
- LEEP / LETZ konizacija (najčešće korišćena metoda)
- Hladni nož konizacija (cold knife)
- Laser konizacija
- Histerektomija – u specifičnim slučajevima (npr. žene koje su završile reprodukciju + recidiv CIN 3)
Nakon lečenja, obavezne su redovne kontrole:
- HPV test + PAPA test na 6 meseci
- zatim godišnje kontrole prema protokolu
Rizik od ponovne pojave je veći kod starijih žena i žena sa pozitivnim ivicama konusa.
Povećan rizik od karcinoma nakon CIN III / Zašto rizik raste nakon 60. i 70. godine?
Žene koje su lečene od CIN III (H-SIL) imaju veći rizik da dobiju invazivni karcinom grlića materice, nakon 60.god života – objavili su istraživači januara 2014. u BMJ.
Ovaj nalaz ukazuje na potrebu da je žene lečene od CIN III potrebno pratiti dugi niz godina.
Istraživanje je obuhvatilo više od 3 miliona žena tokom 50godina koje su lečene od CIN III. Rizik da dobiju rak grlića materice ili rak vagine je 2,39 puta veći kod žena koje su lečene od CIN III, nego u opštoj populaciji, a mortalitet je veći 2,35 puta.
Od 150 833 žena koje su registrovane u Švedskom registru za rak, 1089 su dobile rak grlića materice I 147 je dobilo invazivni Ca vagine- a to je dovelo do 302 odnosno 53 smrtna slučaja.
Istraživači su otkrili da je povećan rizik sa godinama starosti, ubrzava nakon 60. god života I opet nakon 70.god života. Stopa smrtnosti je 50 na 100 000 žena od 72 god života, a stopa smrtnosti je 100 na 100 000 posle 75 god života.
” Visoki rizici nastanka carcinoma grlića materice ili vagine nakon što je žena ranije lečena od CIN III, je novo otkriće I prvi put je objavljena ovakva vrsta istraživanja – objavio je Björn Strander, MD, PhD, iz Regional Cancer Center at Sahlgrenska University Hospital in Göteborg, Švedska. Ukupan rizik je I dalje mali.
Takodje su otkrili da je rizik 5 puta veći za žene od 60-69god u poredjenju sa ženama od 30-39god.
“Ove podatke trebamo shvatiti ozbiljno i prihvatiti upozorenje da pacijentkinje trebaju biti kontrolisane tokom dužeg perioda naročito ako su lečene u starijoj životnoj dobi” napisao je prof. Marc Arbyn s Instituta za javno zdravstvo iz Bruxellessa. Dr. Arbyn je objasnio da nacionalni programi skrininga raka grlića materice ne obuhvataju žene starije od 65 godina.
Mnogo toga je nejasno po pitanju povećanja rizika, a mogući su nepotpuni tretman kod nalaza CIN III, kao I nedovoljan I kratak period kontrole.
Pored ostalog Dr. Arbyn kaže: “Moramo biti pažljivi s interpretacijom ovih podataka, jer ulogu imaju i anatomske promene, specifični imunitet i smanjena učestalost histerektomije. Starije žene mogu imati lošiji imunitet, što bi objasnilo zašto nakon lečenja može doći do invazivnog karcinoma” .
Mladje žene su sposobnije da izbace virus iz tela bez obzira da li su ivice operativnog reza bili pozitivni ili negativni, dok starije žene sa pozitivnim ivicama reza imaju veći rizik od razvoja bolesti.
“Naravno da je, tehnički gledano, veći izazov lečiti prekanceroze kod starijih žena. Kod njih je cervikalna površina u području u kojem nastaje rak slabije dostupna kolposkopiji, zato što se granica pločastog i cilindričnog epitela pomera u unutrašnjost cervikalnog kanala, naročito nakon menopauze.”
Dr. Arbyn je naglasio i da je stopa histerektomije značajno smanjena. Nekada je 20-25% žena u mnogim zemljama imalo histerektomiju, tako da od 60 i više godina nemaju cerviks te je samim tim otklonjen rizik od raka grlića materice.
“U međuvremenu”, naglasio je u zaključku, “trebamo se u potpunosti pridržavati postojećih protokola u skriningu, lečenju I kontroli posle zahvata zbog nalaza CIN III.”
BMJ. 2014;348:f7361, f7700.
Dr med Slavica Pešić, ginekolog-akušer